Gezondheid

Bloedtest PFAS aanvragen in Vlaanderen: hoe en waar?

Bloedtest PFAS aanvragen in Vlaanderen: hoe en waar?

PFAS-bloedtest aanvragen in Vlaanderen? Lees wie een test kreeg, waar je terechtkon en wat de resultaten betekenen.

Als je in Vlaanderen een PFAS-bloedtest wil aanvragen, is het belangrijk om te weten dat die test niet zomaar voor iedereen vrij beschikbaar is. De Vlaamse overheid organiseerde vooral een grootschalig bloedonderzoek in de 5 km-zone rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht, met bloedafnames van 22 mei 2023 tot 13 juni 2024. Buiten die zone hangt het af van je situatie waar je terechtkan, en wat een bloedtest precies kan aantonen. Voor Brussel loopt de aanpak bovendien apart, via Leefmilieu Brussel.

Kan je in Vlaanderen zelf een PFAS-bloedtest aanvragen?

De publieke Vlaamse informatie beschrijft vooral een geregisseerd bloedonderzoek op uitnodiging, geen algemene test die je overal op eigen initiatief bij de overheid kan bestellen. In de praktijk kreeg je voor het Vlaamse onderzoek een uitnodiging per post, moest de vragenlijst volledig ingevuld zijn, en kon je daarna een afspraak online of telefonisch inplannen. Dat maakte deel uit van het grootschalige onderzoek in de omgeving van Zwijndrecht, niet van een open aanvraagloket voor heel Vlaanderen.

Wil je weten of je in aanmerking komt, dan moet je eerst kijken of je in een zone valt waarvoor de overheid een onderzoek of opvolging heeft georganiseerd. De officiële basisinformatie staat op de pagina van de Vlaamse overheid over PFAS-bloedonderzoeken.

Wat betekent dat concreet voor jou?

  • Woon je in de onderzochte 5 km-zone rond 3M in Zwijndrecht, dan kon je via het overheidsprogramma deelnemen op uitnodiging.
  • Woon je elders in Vlaanderen, dan is er op de publieke informatie geen algemeen vrij aanvraagformulier voor iedereen.
  • Heb je gezondheidsvragen of bezorgdheden, dan is je huisarts vaak het eerste aanspreekpunt om te bespreken of een test zinvol is.

Voor wie was het Vlaamse PFAS-bloedonderzoek bedoeld?

Het grootschalig PFAS-bloedonderzoek in Vlaanderen was opgezet voor inwoners in een straal van 5 km rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht. De eerste bloedafnames startten op 22 mei 2023 en liepen tot 13 juni 2024. Volgens de Vlaamse overheid gaat het dus om een afgebakend onderzoek in een specifieke regio, waar blootstelling aan PFAS werd onderzocht in een duidelijke lokale context.

Dat onderzoek is belangrijk omdat Vlaanderen later meldde dat niet alleen de fabriek, maar ook eieren uit de regio en het gebruik van grondwater belangrijke blootstellingsbronnen zijn. De overheid geeft tegelijk aan dat zo'n bloedonderzoek niet altijd exact kan zeggen hoeveel van iemands bloedwaarde toe te schrijven is aan wonen in de buurt van 3M. Je krijgt dus wel een meetresultaat, maar niet automatisch een sluitend oorzakelijk antwoord.

Waarom kreeg niet iedereen in Vlaanderen zo'n uitnodiging?

Omdat het om een doelgericht gezondheids- en blootstellingsonderzoek ging. De overheid wilde vooral de situatie in een afgebakende hotspotzone in kaart brengen, niet heel Vlaanderen tegelijk testen. Dat is ook waarom je in de publieke communicatie vooral informatie ziet over Zwijndrecht en de 5 km-zone.

Hoe verliep een bloedafname in Zwijndrecht?

Wie voor het onderzoek in aanmerking kwam, kreeg eerst een uitnodiging per post. Daarna moest de vragenlijst volledig ingevuld zijn, en kon je een afspraak maken via de online of telefonische planning. Dat administratieve luik was dus een vaste stap in het traject, vooraleer er effectief bloed werd afgenomen.

De bloedstalen van het Zwijndrecht-onderzoek werden geanalyseerd op 16 PFAS-componenten door Eurofins. Dat is relevant, omdat PFAS geen enkele stof is, maar een hele groep van stoffen. Een bloedtest is daarom meer dan één cijfer op een blad, het gaat om een profiel van verschillende verbindingen.

Wat krijg je dan terug?

  • Een laboresultaat met metingen per PFAS-component of per groep van stoffen.
  • Uitleg in het kader van het onderzoek, zodat je de cijfers niet los van de context leest.
  • Niet automatisch een diagnose, want PFAS-metingen zijn blootstellingsmetingen, geen volledige medische diagnose op zichzelf.

De officiële uitleg over het verloop van het onderzoek staat bij de Vlaamse overheid op het verloop van het PFAS-bloedonderzoek.

Welke PFAS worden in bloed gemeten, en wat zegt dat?

In het Vlaamse onderzoek rond Zwijndrecht werden 16 PFAS-componenten geanalyseerd. Dat is zinvol, omdat de blootstelling aan PFAS vaak samengaat met meerdere stoffen tegelijk. Eén bloedwaarde vertelt dus niet het hele verhaal, maar helpt wel om een beeld te krijgen van je blootstelling over langere tijd.

Belangrijk is ook dat Vlaanderen expliciet aangeeft dat individuele oorzaken van hoge waarden niet altijd exact te bepalen zijn. Je woonplaats, voeding, watergebruik en andere blootstellingsbronnen kunnen samen een rol spelen. In de groepsresultaten bevestigde Vlaanderen dat de fabriek, eieren uit de regio en grondwater belangrijke bronnen zijn, maar dat betekent niet dat voor elke afzonderlijke persoon hetzelfde patroon geldt.

Hoe moet je een verhoogde waarde lezen?

Een verhoogde PFAS-waarde betekent vooral dat je blootstelling hoger lag dan gewenst. Het zegt op zichzelf nog niet waarom dat zo is, en ook niet dat je meteen ziek bent. Je leest zo'n resultaat best samen met de context van je woonplaats, je watergebruik en eventuele adviezen van arts of overheid.

Wat als je resultaat verhoogd is?

Als je een verhoogde PFAS-waarde krijgt, is het eerste wat je moet doen: het resultaat niet op eigen houtje interpreteren. De Vlaamse overheid benadrukt dat de individuele oorzaak niet altijd exact te herleiden valt. Dat is belangrijk, omdat PFAS zich opstapelen en blootstelling vaak via meerdere wegen gebeurt.

Voor bewoners in de 5 km-zone rond 3M zijn er no-regret-maatregelen die bedoeld zijn om verdere blootstelling te beperken. Een van de bekendste maatregelen is dat het eten van eieren van eigen kippen in die zone wordt afgeraden. Dat staat expliciet in de Vlaamse info over PFAS en no-regret-maatregelen.

Praktische stappen als je ongerust bent

  • Bewaar je resultaat en de begeleidende uitleg zorgvuldig.
  • Bespreek je uitslag met je huisarts als je medische vragen hebt.
  • Controleer of je woont in een zone met bijkomende no-regret-maatregelen.
  • Kijk kritisch naar je eigen grondwatergebruik, moestuin en eieren van eigen kippen.

Wie in of rond de hotspot woont, vindt de officiële regionale info op de pagina over de regio Zwijndrecht.

Welke rol spelen kraanwater, putwater en voeding?

PFAS-blootstelling stopt niet bij één bron. Vlaanderen meldt dat het grootschalig bloedonderzoek in de omgeving van 3M bevestigt dat niet alleen de fabriek, maar ook eieren uit de regio en het gebruik van grondwater belangrijke blootstellingsbronnen zijn. Dat is relevant voor mensen met een eigen put, voor wie groenten teelt in de tuin, en voor gezinnen die eigen kippen houden.

Voor drinkwater is de situatie in Vlaanderen intussen goed opgevolgd. De Vlaamse Milieumaatschappij voert sinds 2021 een risicogebaseerde monitoringscampagne voor PFAS in drinkwater uit, en Vlaanderen meldt dat de resultaten van 2024 voor 99,9% voldoen aan de Europese norm voor de totale som PFAS en de som van 20 PFAS. Dat betekent niet dat je geen waakzaamheid moet hebben, maar wel dat het openbare drinkwater in Vlaanderen breed gemonitord wordt.

De Europese Commissie meldt daarnaast dat de nieuwe drinkwaterrichtlijn sinds 12 januari 2026 bindende grenswaarden oplegt van 0,5 µg/l voor PFAS Total en 0,1 µg/l voor Sum of PFAS. Vlaanderen zegt zelf dat het die EU-parameterwaarden ook in zijn eigen normenkader gebruikt. Meer daarover vind je op de Vlaamse pagina over het PFAS-normenkader en op de dossierpagina over PFAS in water.

Wat moet je thuis checken?

  • Gebruik je putwater voor drinken, koken of voor de moestuin?
  • Heb je eigen kippen en eet je de eieren zelf op?
  • Komt je water uit een openbare levering of uit een privébron?
  • Woon je binnen een zone waar de overheid extra maatregelen adviseert?

Woon je in Brussel? Dan loopt de aanpak anders

Als je in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest woont, moet je het Vlaamse Zwijndrecht-dossier niet verwarren met de Brusselse aanpak. Leefmilieu Brussel meldt dat sinds de start van de PFAS-analysecampagnes in 2021 op 82 percelen verontreiniging werd vastgesteld, waarvan 47 in de bodem en 55 in het grondwater. Brussel brengt sinds 2022 alle vervuilde of mogelijk vervuilde gronden systematisch in kaart.

In juni 2025 meldde Leefmilieu Brussel bovendien PFAS-verontreiniging op de site van SICLI in Ukkel. Dat toont aan dat ook in Brussel lokale dossiers bestaan, maar de inventarisatie en sanering verlopen via een eigen Brusselse structuur, niet via het Vlaamse bloedonderzoek in Zwijndrecht. De Brusselse stand van zaken staat op de site van Leefmilieu Brussel.

Waarom is dat onderscheid belangrijk?

Omdat zoekresultaten vaak Vlaamse en Brusselse PFAS-dossiers door elkaar halen. Voor Vlaamse lezers draait dit artikel rond het onderzoek in de 5 km-zone rond 3M, terwijl Brussel een aparte inventaris en opvolging gebruikt. Als je dus in Brussel woont, moet je naar de Brusselse informatie kijken, niet naar het Zwijndrechtse bloedonderzoek.

Waarom evolueert dit dossier nog altijd?

PFAS is geen afgesloten dossier. Op 6 maart 2025 vernietigde de Raad van State het Sitebesluit PFAS 3M, Zwijndrecht. Dat heeft het juridische kader rond sanering en aanpak sterk beïnvloed. Daardoor blijven ook gezondheidsvragen, opvolging en communicatie over maatregelen in beweging.

Voor jou als inwoner is het daarom verstandig om niet alleen naar oude nieuwsberichten te kijken, maar naar de meest recente officiële updates. Vlaanderen gebruikt daarvoor centrale dossierpagina's, terwijl Brussel zijn eigen communicatielijn heeft. Zeker bij vragen over bloedonderzoek, watergebruik en no-regret-maatregelen is de datum van de info belangrijk.

Waar vind je de officiële informatie die je moet volgen?

Als je een PFAS-bloedtest wil aanvragen, of wil weten of je in aanmerking kwam, begin dan altijd bij de officiële bronnen. Daar staat het actuele kader, de geografische afbakening en de praktische uitleg over deelname. Voor Vlaanderen zijn vooral deze pagina's relevant: het algemene dossier over PFAS-bloedonderzoeken, de regio Zwijndrecht, de info over PFAS en no-regret-maatregelen, en het normenkader.

Wil je vooral weten wat dit betekent voor water, dan is ook de pagina over oppervlaktewater, grondwater en drinkwater nuttig. Woon je in Brussel, dan volg je best de dossiers van Leefmilieu Brussel voor de lokale stand van zaken.

Veelgestelde vragen

Kan ik in Vlaanderen zelf een PFAS-bloedtest aanvragen?
De publieke Vlaamse info beschrijft vooral een bloedonderzoek op uitnodiging in een afgebakende zone, niet een open aanvraag voor iedereen. In de praktijk hing deelname af van je woonplaats en van het overheidsprogramma. Heb je persoonlijke gezondheidsvragen, bespreek dan met je huisarts of een test zinvol is.
Voor wie is het Vlaamse PFAS-bloedonderzoek bedoeld?
Het onderzoek was bedoeld voor inwoners in een straal van 5 km rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht. De eerste bloedafnames startten op 22 mei 2023 en liepen tot 13 juni 2024. Het was dus een doelgericht onderzoek voor een specifieke hotspotzone.
Waar kan ik terecht als ik in de 5 km-zone rond 3M woon of woonde?
Dan moet je de officiële Vlaamse informatie volgen over het PFAS-bloedonderzoek in de regio Zwijndrecht. De overheid werkte met uitnodigingen per post, een vragenlijst en een afspraak via online of telefonische planning. Kijk altijd naar de meest recente pagina's van Vlaanderen voor de praktische stand van zaken.
Wat betekent een verhoogde PFAS-waarde in mijn bloed?
Een verhoogde waarde wijst op een hogere blootstelling, maar zegt niet automatisch waardoor die precies komt. Vlaanderen geeft zelf aan dat de individuele oorzaak niet altijd exact te bepalen is. Bespreek je resultaat dus samen met je huisarts of met de uitleg die bij het onderzoek hoort.
Welke PFAS worden in het bloedonderzoek gemeten?
In het onderzoek rond Zwijndrecht werden 16 PFAS-componenten geanalyseerd door Eurofins. Dat is belangrijk omdat PFAS een groep van stoffen is, niet één enkele stof. Een goede interpretatie kijkt dus naar het volledige meetprofiel.
Betaalt de Vlaamse overheid de test of mijn huisarts?
Het grootschalige bloedonderzoek in Zwijndrecht gebeurde via het overheidsprogramma en op uitnodiging. De publieke informatie beschrijft dat niet als een gewone huisartsaanvraag. Als je buiten zo'n onderzoek ongerust bent, bespreek je de mogelijkheden best met je huisarts.
Welke no-regret-maatregelen gelden in mijn gemeente of gewest?
Dat hangt af van je woonplaats en van eventuele lokale PFAS-dossiers. In de 5 km-zone rond 3M in Zwijndrecht wordt het eten van eieren van eigen kippen afgeraden. Controleer altijd de officiële Vlaamse of Brusselse info voor de maatregelen die op jouw situatie van toepassing zijn.

PFAS-locatie ontdekt?

Deel je informatie zodat anderen het ook kunnen zien.

Melding maken Bekijk de kaart

Verwante artikelen

€9,95 · eenmalig

Ligt jouw adres in een no-regretzone, en wat is er in de bodem rondom gemeten?

De kaart toont meldingen en hotspots. Of er op jouw perceel een OVAM-dossier ligt, welke no-regretmaatregelen de Vlaamse overheid voor jouw adres voorschrijft en wat er binnen 2 km werkelijk in bodem en grondwater is gemeten, staat pas in het rapport voor jouw adres.

Een bodemdossier of no-regretzone weegt mee bij verkoop, bij een moestuin en bij eigen grondwater; sanering en onderzoek lopen in de duizenden euro's. Het rapport zet de officiële bronnen voor jouw adres op een rij, vóór je koopt, graaft of oogst.

  • No-regretzones en OVAM Grondeninformatieregister: ligt jouw adres erbinnen, en staat er een bodemdossier op of naast je perceel
  • Alle PFAS-metingen in bodem en grondwater binnen 2 km met de hoogste aangetoonde waarden, getoetst aan de bodemsaneringsnorm, plus lozingsvergunningen binnen 5 km
  • Drie kaarten van je omgeving, als pdf van tien bladzijden voor notaris, koper of gemeente

Bestelformulier wordt geladen…

🔒 Bancontact, iDEAL of creditcard · direct na betaling te downloaden, ook per e-mail · geen abonnement
Officiële bronnen (OVAM, Departement Omgeving, Vlaamse overheid); geen staalname op je perceel.